Nummer 48: One Flew Over the Cuckoo’s Nest – (1975) – R: Milos Forman – Verenigde Staten
Naslagwerk: 1001 Films – blz 592
“Wie van jullie gekken heeft lef in zijn donder?” Randle P. McMurphy (Jack Nicholson)
Ik had deze film natuurlijk al gezien maar nog niet op het grote witte doek. Alleen op VHS, DVD en Blu-ray. Toen ik zag dat deze film opnieuw te zien was in het Eye, in een prachtige gerestaureerde 4K-versie moest ik daar natuurlijk naar toe.
De film is gebaseerd op de bestseller van Ken Kesey waarin het verteld wordt vanuit het perspectief van Chief Bromden (in de film gespeeld door Will Sampson). In de film wordt het verhaal verteld vanuit het perspectief van Randle P. McMurphy (in de film gespeeld door Jack Nicholson). Welke visie interessanter is, is een andere discussie. Met deze film weten we niet beter en eerlijk gezegd moeten we daar blij om zijn; want wie kan deze rol beter spelen dan Jack Nicholson? Met zijn uitstraling, zijn chemie, zijn onweerstaanbare lach en spel wint hij meteen iedereen om zijn vinger. En terecht. De gespannen relatie tussen hem en zuster Ratched (Louise Fletcher) is waar het om draait. Met zijn vrije geest zet hij alle patiënten tegen haar op. Ook leuk om te zien zijn alle piepjonge acteurs: Brad Dourif en Christopher Lloyd maakten hun debuut maar we zien ook een jonge Danny DeVito met pikzwart haar.
Het verhaal eromheen mag bekend zijn: Kirk Douglas had de rechten op het boek en maakte er een toneelstuk van waar hij zelf in meespeelde. Dat liep ongeveer een half jaar en was geen groot succes. Hij stuurde het boek naar regisseur Milos Forman om het te verfilmen, maar het kwam nooit aan. Tien jaar later was het zijn zoon Michael die als producent samen met de producent van Milos Forman, Saul Zaentz probeerden om het boek te verfilmen. En de rest is geschiedenis.
Wat me opvalt is dat deze film me nog steeds weet raken. Het verhaal, het spel, de interactie. Het is en blijft een diep menselijk verhaal met zoveel lagen. Het laat je lachen en het laat je ontroeren. Met name het einde; ik weet dat het komt en toch ben ik er nog steeds van onder de indruk maar ook van slag. Nicholson is echt geweldig in deze film maar de hele cast mag er wezen. Met name voor de rol van zuster Ratched lieten velen actrices het afweten. Juist omdat ze bang waren dat zo onsympathiek karakter, hun verdere carrière zou schaden. Fletcher durfde het aan. Ik zou juist denken als acteur: dit is een kans die je niet mag laten schieten; je wilt toch juist alles kunnen en willen spelen.
Afijn, over de zuster gesproken: daar is later nog een serie over gemaakt. Ratched met 8 afleveringen en te zien op Netflix. Op dit moment is er sprake van dat er serie komt van One Flew Over the Cuckoo’s Nest maar dan vanuit het perspectief vanuit Chief Bromden. Naar verluidt heeft Kesey de film nooit gezien omdat het perspectief anders was dan in zijn boek. We gaan zien of de serie er gaat komen. Kesey zal het niet meer weten; hij overleed in 2001 maar de erven hebben zich over het materiaal ontfermt.