Once Upon a Time in America – 1001 Films

Nummer 52: Once Upon a Time in America – 1983 – R: Sergio Leone – Verenigde Staten

Naslagwerk: 1001 Films – blz 695

”Ik houd van de stank in de straten. Dat geeft me een goed gevoel. Heerlijk, zoals dat stinkt, daar gaan mijn longen helemaal van openstaan.” Noodles – Robert De Niro.

Ook voor dit magistrale epos had ik het geluk, deze op het grote witte doek te kunnen aanschouwen. In een gerestaureerde versie met verloren gewaande scènes die waren toegevoegd – dat was duidelijk te zien aan de kleur want die waren nog niet bewerkt – en in de meest lange versie (251 minuten) die er is, de zo geheten Extended Director’s Cut. De reguliere bioscoop versie duurt 229 minuten. In Amerika is ook nog eens een gecensureerde en ingekorte versie van 139 minuten verschenen waar regisseur Sergio Leone op zijn zachts gezegd niet blij mee was.

Na de westerns wilde Leone deze gangsterfilm maken, een project waar hij al tien mee bezig was en zelfs de kans om die andere gangsterfilm The Godfather te maken, voor liet schieten. Het decor voor deze film is de New Yorks Lower East Side waar een aantal Joodse gangsters elkaars pad in de loop der jaren kruisen. We volgen Noodles (Robert De Niro) en Max (James Woods) als twee tegenpolen. Hoewel het een echte gangsterfilm in een rustig tempo is, voelt het bij tijd en wijle ook als een western. Ook hier bedient hij zich van die specifieke dingetjes waar hij beroemd mee is geworden. En ook componist Ennio Morricone is weer van de partij. Het was zijn laatste film. Hij overleed in 1989 op zestigjarige leeftijd.

Ik heb deze film nu een aantal keer gezien. Deze versie in de bioscoop is de mooiste ervaring geweest. Verder heb ik hem natuurlijk in een mooie 2-disc editie en dit is zo’n film die je gewoon eens in de zoveel tijd weer even moet bekijken.

Je kunt een making van de film bekijken:

A Bridge Too Far – 1977 – R: Richard Attenborough – Filmklassiekers

Ik was in de veronderstelling  dat A Bridge Too Far, net als die andere ‘bruggenfilm’ The Bridge over the River Kwai ook in het 1001 Films naslagwerk zou staan maar dat is dus niet het geval.

Deze door Richard Attenborough, geregisseerde film vertelt de vrij accurate vertelling van de grotendeels mislukte operatie van de geallieerden om negen bruggen rondom Arnhem te bezetten en die te gebruiken om door te stoten naar Duitsland om een einde aan te oorlog te maken. Dit gebeurde in september 1944 en de bedoeling was om Nederland voor de Kerst te bevrijden. Daar dit niet lukte ontstond voor een groot deel van Nederland de hongerwinter.

Het is een groots opgezette film met veel spectaculaire beelden die ook voor een groot deel in Nederland is opgenomen. Voor de beelden in Arnhem werd uitgeweken naar Deventer en Nijmegen. Ook werden er opnamen gemaakt in Engeland. De film heeft een sterrencast waar je u tegen zegt. Je zou je ook af kunnen vragen: wie zit er niet in? Met zoveel bekende acteurs – ik noem een Michael Caine, Sean Connery, Ryan O’Neal, Gene Hackman, Dirk Bogarde, Anthony Hopkins, James Caan en ga zo maar door – doet het voor mij wel een beetje afbreuk aan de authenticiteit van de film. Iets minder bekende koppen had de film zeker goed gedaan.

Pluspunt is wel dat er ook Nederlands door Nederlandse acteurs en Duits door Duitse acteurs wordt gesproken. Met drie uur is de film wel aan de lange kant en daarvoor is hij niet meeslepend of boeiend genoeg om de volle speelduur te rechtvaardigen. Met een budget van 25 miljoen dollar, waarvan er totaal 9 naar de acteurs ging, is hij wel goed gemaakt. Tegenwoordig pakt een A-acteur al bijna 20 miljoen dollar in zijn eentje. Tijden veranderen, zullen we maar zeggen.

Vanwege het verhaal en de historische context is dit wel een film die je gezien moet hebben.

Voor wie het leuk vindt, je kan hier kijken naar een Engelse making of van de film. Het is wel groezelig beeld in 4:3 formaat maar wel interessant:

Kill Bill: The Whole Bloody Affair – 2004 – Bioscoop – (FilmVandaag recensie)

Terwijl we wachten op de tiende en laatste film – naar eigen zeggen – van regisseur Quentin Tarantino, is het maar goed dat we kunnen terugvallen op zijn kleine maar fijne oeuvre. Een van de films is Kill Bill. Tarantino heeft dat altijd als één film gezien. De productie en distributie werd destijds door het onafhankelijke Miramax gedaan. Toch durfde ze het niet aan de visie die Tarantino voor ogen had, namelijk een film met een speelduur van vier uur uit te brengen. De film werd opgedeeld in part 1 en part 2 en vond zo zijn weg in de bioscopen. Die films waren alsnog succesvol. Vorig jaar ging in Amerika deze vier en half uur durende versie uit en is vanaf mei 2026 in Nederland te zien.

verder lezen

Sukkwan Island – 2025 – Bioscoop

Een vader neemt zijn zoon een jaar lang op sleeptouw in de ruige natuur van Alaska. Na de scheiding van zijn vrouw, wil hij de band met zijn zoon versterken. Wat idyllisch begint eindigt in een toxische relatie die de band juist verzwakt in plaat van versterkt.

Gebaseerd op de novelle van de Franse schrijver David Vann zien we Tom (Swann Arlaud), de vader en zijn dertien jarige zoon Roy (Woody Norman) samen op trekken. De prachtige natuur van Alaska wordt mooi in beeld gebracht door Amin Berrada. De sferische beelden worden versterkt door de score van Florent Chronie-De Maria en Jeremy Villecourt. De uitdagingen zijn groot: de weersomstandigheden, de voedselvoorraden, een beer die rond de hut rondzwerft. Het zet de verhoudingen op scherp en het contrast tussen de vader – die de scheiding niet kan verwerken en zijn eigen kwetsbaarheid inzet om zijn zoon bij zich te houden – en de zoon wordt steeds duidelijker. Het lijkt zelfs wel of op een gegeven moment de rollen zelfs omdraaien.

Die rollen worden goed en indringend gespeeld door Arlaud – die bekend werd voor het grote publiek met zijn rol in de film Anatomy of a Fall en Norman, die al enorme indruk maakte in de film C’mon C’mon samen met Joaquin Phoenix. De regie is in handen van Vladimir de Fontenay, die slechts wat korte films en twee speelfilms op zijn naam heeft staan.

De uiterst sfeervolle film met uitstekende acteurs wordt helaas teniet gedaan door het vreemde einde. Ik heb begrepen dat het einde precies zo in de novelle zit – waar het wellicht wel goed tot zijn recht komt – maar wat op film niet werkt. Het is een scène die niet op zijn plaats lijkt en het verhaal eerder onderuit haalt dan versterkt. Omdat ik het boek zelf niet gelezen heb – het is overigens alleen in de Franse taal beschikbaar – kan ik niet oordelen of het wel in het boek werkt maar een zoektocht op internet leert me dat dat wel zo is. Het echte einde is op zich wel sterk en verrassend en daardoor lijkt het – zonder iets te verklappen – dat de scène ervoor anders moet interpreteren dan dat je het daadwerkelijk ziet.

Sukkwan Island is vanaf 21 mei 2026 te zien in de bioscoop

Once Upon a Time in the West – 1001 Films

Nummer 51: Once Upon a Time in the West – (1968) – R: Sergio Leone – Verenigde Staten

Naslagwerk: 1001 Films – blz 475

De Italiaanse regisseur Sergio Leone, die vooral bekend is van zijn spaghetti westerns, wilde eigenlijk geen klassieke westerns meer maken. Toch kwam deze meer politieke western er toch. Ik heb het geluk gehad deze een paar jaar geleden op het grote witte doek te mogen zien in het Eye Filmmuseum. Daarvoor had ik hem natuurlijk al gezien vanaf VHS, dvd en Blu-ray. Ik heb zelf een heel mooie dvd-uitgave met begeleidend boekje en heel veel extra’s. Er is natuurlijk ook heel veel te vertellen over deze film, getuige de vele uitgaven en materiaal dat te vinden is op You Tube.

In deze film draait het om wraak – geen onbekend thema in westerns – maar in deze film meer politiek georiënteerd. Harmonica (Charles Bronson) neemt wraak op de moordenaars van zijn zwager en helpt zijn schoonzus (Claudia Cardinale) – die er in deze film werkelijk prachtig uitziet – haar boerderij te behouden, die plaats moet maken voor een spoorlijn.

Beroemd zijn de close-up shots van de gezichten, de wide shots van het landschap, het camerawerk en de muziek. Het is een bijna een opera die drie uur duurt. Er zijn verschillende versie qua lengte in omloop maar de volledige versie (dus niet verknipt) is nooit vertoond en ik weet ook niet of die nog bestaat.

Leone heeft maar 9 films gemaakt. Waarvan bijna allemaal westers. The Good, The Bad and the Ugly komt ook in dit naslagwerk voor. Zijn laatste meesterwerk was Once Upon a Time in America ook, waarover ik later nog het een en ander zal vertellen. Maar deze western is ook een waar meesterwerk.

12 Angry Men – 1001 Films

Nummer 50: 12 Angry Men – (1957) – R: Sidney Lumet – Verenigde Staten

Naslagwerk: 1001 Films – blz 328

“We moesten in één ruimte zijn. Mooi om dramatisch uit te spelen.” Sidney Lumet, 1997

Dit is zo’n film die ik keer op keer kan zien. Een geweldig rechtbankdrama dat zich voornamelijk afspeelt in de jurykamer in de plaats van de rechtszaal. De titel zegt het al: twaalf mannen moeten uitmaken of een man schuldig is aan de moord op zijn vader. Er is echter een man, jurylid nummer 8 (Henry Fonda) die twijfelt en uiteindelijk, het te snel gevormde oordeel weet om te buigen naar gerede twijfel.

Dit was na vele live uitgezonden tv-drama’s de eerste lange speelfilm van regisseur Sidney Lumet. Het was Fonda zelf die Lumet als regisseur vroeg en hij wilde zelf de hoofdrol spelen. Dit is een beklemmend drama geworden – dat zich grotendeels in één ruimte afspeelt – dat dankzij een fantastische cast tot grote hoogte wordt gestuwd. Met nog altijd een 9 als oordeel op ImdB, een Gouden Beer op het filmfestival van Berlijn en nominaties voor de Oscars – echter deze gingen allemaal naar The Bridge Over the River Kwai – blijft dit een ijzersterke film.

Ik kan mij herinneren dat ik deze film een keer geselecteerd had voor de filmdag die we vroeger regelmatig organiseerden met de familie. Ik weet nog hoe men keek en tegensputterde toen ik ze vertelde dat het een zwart-wit film was uit 1957. Hoe anders was de reactie na de film. Bijna iedereen is na afloop onder de indruk van deze film. En dat zegt toch genoeg. Ik heb deze film op dvd maar weet dat er inmiddels een prachtige Criterion uitgave is. Die ga ik toch maar eens bestellen.